Khi tìm việc, mức lương là một trong những vấn đề được ứng viên quan tâm nhất. Tuy nhiên, không phải ai cũng biết cách deal lương sao cho phù hợp với năng lực mà vẫn giữ được thiện cảm với nhà tuyển dụng. Nếu đưa ra mức quá thấp, bạn có thể bỏ lỡ cơ hội nhận thu nhập tốt hơn. Ngược lại, yêu cầu quá cao nhưng chưa có cơ sở thuyết phục cũng dễ khiến quá trình tuyển dụng gặp khó khăn.
Vậy deal lương là gì, nên deal lương Gross hay Net và làm thế nào để đàm phán lương hiệu quả khi phỏng vấn? Cùng tìm hiểu qua những kinh nghiệm dưới đây.
Deal lương là gì?
Deal lương là quá trình ứng viên trao đổi và thương lượng với nhà tuyển dụng về mức lương, thưởng và các chế độ đãi ngộ trước khi chính thức nhận việc. Đây thường là bước diễn ra sau khi ứng viên đã trải qua phỏng vấn và được đánh giá phù hợp với vị trí tuyển dụng.
Không chỉ đơn thuần là đưa ra một con số, deal lương còn là quá trình hai bên thống nhất những vấn đề liên quan đến thu nhập như:
-
Mức lương cơ bản.
-
Lương Gross hoặc Net.
-
Thưởng theo hiệu suất, doanh số hoặc dự án.
-
Phụ cấp ăn trưa, đi lại, điện thoại...
-
Thưởng tháng 13 hoặc thưởng lễ, Tết.
-
Chính sách tăng lương.
-
Thời gian thử việc và mức lương thử việc.
-
Các chế độ bảo hiểm và phúc lợi khác.
Vì vậy, ứng viên nên tìm hiểu kỹ tổng thu nhập và chế độ đãi ngộ, thay vì chỉ tập trung vào mức lương được nhận hàng tháng.
Nên deal lương Gross hay lương Net?
Đây là vấn đề nhiều ứng viên gặp phải khi trao đổi mức lương với nhà tuyển dụng.
Lương Gross là gì?
Lương Gross là tổng mức thu nhập trước khi khấu trừ các khoản bảo hiểm bắt buộc và thuế thu nhập cá nhân theo quy định.
Ví dụ, nếu công ty đề xuất mức lương 15 triệu đồng Gross/tháng, số tiền thực nhận của bạn sẽ thấp hơn 15 triệu đồng sau khi thực hiện các khoản khấu trừ theo quy định.
Lương Net là gì?
Lương Net là số tiền người lao động thực nhận sau khi đã khấu trừ các khoản phải đóng theo quy định.
Ví dụ, nếu thỏa thuận 15 triệu đồng Net/tháng, số tiền bạn nhận về có thể là 15 triệu đồng, tùy vào cách doanh nghiệp quy định và xử lý các khoản thuế, bảo hiểm.
Nên deal Gross hay Net?
Khi đàm phán, lương Gross thường giúp ứng viên dễ so sánh hơn giữa các công ty, bởi có thể nhìn vào tổng mức lương trước các khoản khấu trừ.
Tuy nhiên, điều quan trọng nhất không phải là chọn Gross hay Net mà là xác định rõ mức thu nhập thực tế và các khoản được tính trong đó.
Trước khi đồng ý, bạn nên hỏi nhà tuyển dụng:
-
Mức lương đang trao đổi là Gross hay Net?
-
Các khoản bảo hiểm được tính như thế nào?
-
Thuế thu nhập cá nhân do ai thực hiện và mức thu nhập nào được dùng để tính?
-
Các khoản phụ cấp có nằm trong mức lương đã trao đổi không?
-
Thưởng và phụ cấp được tính riêng hay đã bao gồm trong mức lương?
Những câu hỏi này giúp tránh tình trạng hai bên hiểu khác nhau về cùng một con số.
Cách deal lương khi phỏng vấn hiệu quả
1. Tìm hiểu mặt bằng lương trước khi đưa ra con số
Trước buổi phỏng vấn, hãy tìm hiểu mức lương phổ biến của vị trí bạn ứng tuyển. Có thể tham khảo thông tin tuyển dụng, các trang việc làm hoặc những người đang làm cùng ngành.
Ngoài chức danh, mức lương còn phụ thuộc vào:
-
Kinh nghiệm làm việc.
-
Trình độ chuyên môn.
-
Kỹ năng.
-
Quy mô doanh nghiệp.
-
Địa điểm làm việc.
-
Mức độ chịu trách nhiệm của vị trí.
-
Yêu cầu về ngoại ngữ hoặc kỹ năng đặc thù.
Có thông tin tham khảo sẽ giúp bạn đưa ra mức lương hợp lý hơn thay vì chỉ dựa vào mong muốn cá nhân.
2. Xác định mức lương mong muốn và mức thấp nhất có thể chấp nhận
Trước khi bước vào buổi phỏng vấn, bạn nên tự xác định ba mức:
-
Mức kỳ vọng: mức bạn muốn đạt được.
-
Mức có thể thương lượng: khoảng lương bạn sẵn sàng trao đổi.
-
Mức tối thiểu: mức thấp nhất bạn có thể chấp nhận.
Việc xác định trước giúp bạn tránh bị động khi nhà tuyển dụng hỏi: “Mức lương mong muốn của bạn là bao nhiêu?”
3. Đừng chỉ nói một con số quá sớm
Nếu chưa hiểu rõ công việc, phạm vi trách nhiệm và chế độ đãi ngộ, việc đưa ra một con số cụ thể ngay từ đầu có thể khiến bạn khó thương lượng về sau.
Bạn có thể trả lời theo khoảng:
“Dựa trên kinh nghiệm và yêu cầu của vị trí, em kỳ vọng mức thu nhập khoảng 15–18 triệu đồng/tháng. Tuy nhiên, em vẫn muốn tìm hiểu thêm về phạm vi công việc và chế độ của công ty để có thể trao đổi cụ thể hơn.”
Cách nói này thể hiện bạn đã có mức kỳ vọng nhưng vẫn sẵn sàng trao đổi.
4. Dùng năng lực để làm cơ sở deal lương
Một trong những cách thuyết phục nhất khi deal lương là chứng minh vì sao bạn phù hợp với mức lương đó.
Thay vì nói:
-
“Em muốn mức lương 18 triệu vì em thấy mức đó phù hợp.”
Bạn có thể trình bày:
-
“Với 3 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực này, em đã trực tiếp phụ trách các dự án tương tự và có thể đảm nhận phần công việc này tương đối độc lập. Vì vậy, em kỳ vọng mức thu nhập khoảng 18 triệu đồng/tháng.”
Khi mức lương được gắn với kinh nghiệm, kỹ năng và giá trị bạn có thể mang lại, cuộc trao đổi sẽ dễ thuyết phục hơn.
5. Xem xét tổng thể gói đãi ngộ
Đừng chỉ nhìn vào lương cứng. Một công việc có mức lương thấp hơn một chút nhưng có thưởng, phụ cấp, bảo hiểm, ngày nghỉ và cơ hội phát triển tốt vẫn có thể có tổng giá trị cao hơn.
Do đó, khi deal lương hãy xem xét tổng thu nhập và phúc lợi, không chỉ một con số trên bảng lương.
6. Giữ thái độ bình tĩnh và chuyên nghiệp
Deal lương là một cuộc trao đổi, không phải cuộc tranh luận. Bạn hoàn toàn có quyền đưa ra mức thu nhập mong muốn nhưng nên trình bày bằng thái độ lịch sự, rõ ràng.
Nếu nhà tuyển dụng đưa ra mức thấp hơn kỳ vọng, thay vì từ chối ngay, bạn có thể hỏi thêm:
-
“Nếu mức lương cơ bản chưa thể điều chỉnh lên mức em kỳ vọng, công ty có thể trao đổi thêm về phụ cấp hoặc cơ chế thưởng không ạ?”
Cách này giúp mở thêm phương án thương lượng.
Những điều cần tránh khi deal lương
Đưa ra mức lương không có căn cứ
Yêu cầu một mức lương cao hơn mặt bằng chung không phải vấn đề, nhưng bạn cần có lý do hợp lý để giải thích.
Chỉ quan tâm đến tiền lương
Nếu chỉ hỏi về lương mà không quan tâm đến công việc, môi trường, thời gian làm việc hay chế độ phúc lợi, bạn có thể bỏ qua những yếu tố quan trọng khác.
So sánh trực tiếp với đồng nghiệp
Không nên nói:
-
“Bạn em làm vị trí này được 20 triệu nên em cũng phải được 20 triệu.”
Mức lương của mỗi người có thể khác nhau dựa trên kinh nghiệm, năng lực, thời điểm tuyển dụng và phạm vi công việc.
Thay đổi mức lương liên tục
Nếu ban đầu đưa ra 15 triệu nhưng sau đó liên tục nâng lên 18 rồi 20 triệu mà không có lý do rõ ràng, nhà tuyển dụng có thể đánh giá bạn thiếu nhất quán.
Chấp nhận ngay mà chưa hỏi rõ
Trước khi đồng ý, hãy chắc chắn bạn hiểu rõ mức lương là Gross hay Net, thời gian thử việc, phụ cấp, thưởng và các chế độ liên quan.
Bí quyết deal lương cho từng đối tượng
Sinh viên mới ra trường
Nếu chưa có nhiều kinh nghiệm, bạn nên tập trung vào kiến thức chuyên môn, kỹ năng, thành tích trong quá trình học tập, thực tập và khả năng học hỏi.
Thay vì đặt nặng việc phải có mức lương cao ngay từ đầu, hãy quan tâm thêm đến cơ hội đào tạo và lộ trình phát triển.
Người đã có kinh nghiệm
Đây là nhóm có nhiều cơ sở hơn để thương lượng. Bạn nên chuẩn bị các thành tích cụ thể như doanh số, dự án đã hoàn thành, quy mô đội nhóm hoặc những kết quả có thể đo lường.
Người chuyển việc
Khi chuyển việc, không nhất thiết phải dựa hoàn toàn vào mức lương cũ. Hãy đánh giá công việc mới dựa trên trách nhiệm, yêu cầu và giá trị bạn có thể đóng góp.
Nếu công việc mới có phạm vi lớn hơn, bạn có thể dùng điều này làm cơ sở để trao đổi mức thu nhập phù hợp.
Người có chuyên môn đặc thù
Với những vị trí yêu cầu kỹ năng chuyên sâu, chứng chỉ hoặc kinh nghiệm trong một lĩnh vực đặc thù, hãy tập trung làm rõ những năng lực mà không phải ứng viên nào cũng có.
Đây có thể là cơ sở quan trọng trong quá trình thương lượng.
Những điều không nên nói khi deal lương
Một số cách nói có thể khiến cuộc trao đổi trở nên kém chuyên nghiệp dù mức lương bạn đưa ra không quá cao.
Không nên nói:
-
“Em cần mức lương này vì em đang có rất nhiều khoản phải chi.”
Nhà tuyển dụng thường quan tâm đến năng lực và giá trị công việc hơn là nhu cầu tài chính cá nhân.
Thay vào đó, hãy nói:
-
“Dựa trên kinh nghiệm và yêu cầu của vị trí, em kỳ vọng mức thu nhập trong khoảng...”
Không nên nói:
-
“Công ty khác đang trả em cao hơn nên công ty phải trả bằng hoặc cao hơn.”
Bạn có thể chia sẻ mình đang có những cơ hội khác, nhưng nên tránh tạo cảm giác dùng lời mời của công ty khác để gây áp lực.
Ngoài ra, cũng không nên nói:
-
“Mức này thấp quá, em không làm được.”
-
“Em phải được mức này thì mới nhận việc.”
-
“Em không quan tâm công việc, chỉ quan tâm lương.”
-
“Bạn em làm ở đây được mức cao hơn.”
-
“Nếu không tăng lương thì em không làm.”
Thay vào đó, hãy tập trung vào năng lực, phạm vi công việc và giá trị bạn có thể mang lại.
Ví dụ về cách đàm phán lương
Tình huống 1: Nhà tuyển dụng hỏi mức lương mong muốn
Nhà tuyển dụng:
-
“Mức lương mong muốn của em cho vị trí này là bao nhiêu?”
Ứng viên:
-
“Dựa trên kinh nghiệm 2 năm làm việc ở vị trí tương đương và yêu cầu công việc mà anh/chị vừa trao đổi, em kỳ vọng mức thu nhập khoảng 15–18 triệu đồng/tháng. Tuy nhiên, em vẫn sẵn sàng trao đổi thêm dựa trên phạm vi công việc và chính sách của công ty.”
Tình huống 2: Nhà tuyển dụng đưa ra mức thấp hơn kỳ vọng
Nhà tuyển dụng:
-
“Hiện công ty có thể đề xuất mức 14 triệu đồng/tháng.”
Ứng viên:
-
“Em cảm ơn anh/chị đã chia sẻ. Với kinh nghiệm và những công việc em có thể đảm nhận, em đang kỳ vọng khoảng 17 triệu đồng. Không biết công ty có thể cân nhắc thêm về mức lương hoặc cơ chế thưởng, phụ cấp để hai bên có thể thống nhất không ạ?”
Tình huống 3: Công ty chưa thể tăng lương
Nhà tuyển dụng:
-
“Mức lương hiện tại của công ty chưa thể điều chỉnh thêm.”
Ứng viên:
-
“Em hiểu. Trong trường hợp mức lương cơ bản chưa thể thay đổi, anh/chị có thể chia sẻ thêm về cơ chế thưởng, phụ cấp hoặc thời điểm xét tăng lương tiếp theo được không ạ?”
Cách trao đổi này giúp ứng viên thể hiện rõ mong muốn nhưng vẫn giữ thái độ hợp tác.
Kết luận
Deal lương không đơn giản là đưa ra một con số cao nhất có thể. Một cuộc đàm phán hiệu quả cần dựa trên năng lực, kinh nghiệm, mặt bằng thị trường, phạm vi công việc và tổng chế độ đãi ngộ.
Quan trọng nhất, hãy chuẩn bị trước mức thu nhập mong muốn, hiểu rõ giá trị của bản thân và giữ thái độ bình tĩnh khi trao đổi. Khi có sự chuẩn bị, bạn sẽ tự tin hơn trước câu hỏi về mức lương và tăng khả năng đạt được thỏa thuận phù hợp với cả hai bên.
