Bạn có bao giờ thức dậy với cảm giác uể oải, tự hỏi mình đi làm để làm gì ngoài tờ hóa đơn cuối tháng? Hay bạn đang cháy hết mình với đam mê nhưng túi tiền lại luôn rỗng tuếch? Đó là lúc bạn cần đến Ikigai.
1. Nguồn gốc và ý nghĩa sâu xa của mô hình Ikigai
Ikigai là gì theo triết lý Nhật Bản?
Trong tiếng Nhật, "Iki" nghĩa là sống, và "Gai" nghĩa là giá trị hoặc lợi ích. Gộp lại, Ikigai là "lý do để sống". Tuy nhiên, người Nhật vùng Okinawa không coi Ikigai là một mục tiêu vĩ đại hay một thành tựu rực rỡ. Đối với họ, Ikigai nằm trong hơi thở của buổi sáng, trong tách trà nóng, hoặc trong việc chăm sóc khu vườn nhỏ. Nó là sự kết nối hài hòa giữa thân - tâm - trí và môi trường xung quanh.
Vì sao Ikigai được ứng dụng rộng rãi trong định hướng nghề nghiệp?
Trong thế giới phẳng đầy biến động, con người dễ rơi vào hai thái cực: "Thành công nhưng trống rỗng" (có tiền nhưng không vui) hoặc "Hạnh phúc nhưng bấp bênh" (có đam mê nhưng không có thu nhập). Ikigai xuất hiện như một bộ lọc, giúp chúng ta sàng lọc những lựa chọn nghề nghiệp thiếu tính bền vững để tiến tới trạng thái cân bằng động.
Sự khác biệt giữa Ikigai và các mô hình hướng nghiệp khác
Các bài trắc nghiệm như MBTI hay DISC giúp bạn hiểu "Tôi là ai?". Nhưng Ikigai tiến xa hơn bằng cách hỏi "Tôi có thể đóng góp gì cho thế giới?". Nó không chỉ nhìn vào bên trong cá nhân mà còn nhìn ra nhu cầu thực tế của xã hội, tạo nên một vòng lặp giá trị khép kín.
2. 4 yếu tố cốt lõi: Những "mảnh ghép" tạo nên sự hoàn hảo
3. Mối liên hệ giữa Ikigai và định hướng nghề nghiệp
Ikigai giúp tránh chọn nghề theo "ánh hào quang" giả tạo
Rất nhiều người chọn nghề vì thấy nó "sang" hoặc "hot". Nhưng nếu bạn không giỏi việc đó (Lập trình chẳng hạn) hoặc không thích nó, bạn sẽ sớm bỏ cuộc. Ikigai buộc bạn phải nhìn vào vùng giao thoa: Đam mê + Sứ mệnh + Chuyên môn + Sự nghiệp.
Ứng dụng Ikigai cho từng đối tượng
-
Sinh viên: Đừng chỉ học những gì nhà trường dạy. Hãy tìm xem thế giới đang cần gì (Trend công nghệ, biến đổi khí hậu...) và rèn luyện kỹ năng mình giỏi để đáp ứng nhu cầu đó.
-
Người đi làm: Nếu bạn đang thấy "burnout", hãy dùng Ikigai để rà soát. Có thể bạn đang làm việc mình giỏi và có tiền, nhưng lại thiếu sự yêu thích. Hãy thử tìm cách lồng ghép sở thích cá nhân vào quy trình làm việc hiện tại.
-
Người chuyển nghề: Đừng nhảy việc chỉ vì ghét sếp. Hãy tự hỏi: Công việc tiếp theo có nằm trong vùng Ikigai của mình không, hay chỉ là "tránh vỏ dưa gặp vỏ dừa"?
4. Cách xác định Ikigai: Lộ trình 3 bước thực tế
Bước 1: Tự vấn và Liệt kê (The Deep Dive)
Hãy chuẩn bị một không gian yên tĩnh và trả lời 4 nhóm câu hỏi:
-
Yêu thích: Nếu tiền bạc không thành vấn đề, bạn sẽ làm gì vào sáng mai?
-
Thế mạnh: Việc gì bạn làm thấy dễ dàng nhưng người khác thấy khó?
-
Thu nhập: Kỹ năng nào của bạn có người sẵn sàng trả lương hoặc mua dịch vụ?
-
Nhu cầu xã hội: Vấn đề gì của thế giới hiện nay khiến bạn trăn trở nhất?
Bước 2: Tìm điểm giao thoa (The Connection)
-
Giao của Thích và Giỏi = Đam mê.
-
Giao của Giỏi và Ra tiền = Chuyên môn.
-
Giao của Ra tiền và Xã hội cần = Công việc/Sự nghiệp.
-
Giao của Xã hội cần và Thích = Sứ mệnh.
Ikigai nằm ở chính giữa tất cả những điều này.
Bước 3: Thử nghiệm thực tế (The Lean Startup)
Đừng đợi đến khi tìm thấy "Ikigai hoàn hảo" mới bắt đầu. Hãy thử làm một dự án nhỏ (Side-hustle). Nếu bạn thích viết, hãy lập blog. Nếu phản hồi từ xã hội tốt và có người muốn đặt quảng cáo, bạn đang tiến gần đến Ikigai rồi đấy.
5. Những sai lầm "chết người" khi áp dụng Ikigai
-
Nhầm lẫn giữa "Thích" và "Giỏi": Bạn thích hát không có nghĩa là bạn hát hay đến mức người ta trả tiền để nghe. Hãy thực tế về năng lực của mình.
-
Sợ hãi yếu tố "Tiền": Nhiều người coi trọng tâm hồn mà bài trừ vật chất. Hãy nhớ: Không có tài chính, bạn không thể duy trì giá trị lâu dài cho xã hội.
-
Ảo tưởng về sự "Tức thì": Ikigai là một quá trình tiến hóa. Có thể ở tuổi 25, Ikigai của bạn là Freelancer, nhưng ở tuổi 40, nó lại là người truyền cảm hứng hoặc nhà hoạt động xã hội.
Kết luận
Tìm thấy Ikigai không có nghĩa là cuộc đời bạn từ nay sẽ chỉ có hoa hồng. Nó có nghĩa là ngay cả trong những ngày giông bão nhất, bạn vẫn biết mình là ai, mình đang ở đâu và tại sao mình phải tiếp tục cố gắng. Đó chính là sức mạnh của một tâm thế sống có mục đích.
